Dokładność pracy protetycznej zaczyna się w gabinecie, zanim laboratorium otworzy pierwszy plik. Nawet najlepszy projekt CAD i najdokładniejsza frezarka nie nadrobią nieczytelnej granicy preparacji czy źle zarejestrowanego zwarcia. W tym poradniku zbieramy to, co w laboratorium najczęściej decyduje o tym, czy praca pasuje za pierwszym razem: jaką formę danych wybrać, co dołączyć do zlecenia i których błędów łatwo uniknąć.
Trzy drogi do laboratorium
Dane do pracy protetycznej mogą trafić do laboratorium na trzy sposoby. Każdy z nich prowadzi do tego samego celu - cyfrowego modelu, na którym projektujemy pracę - ale różni się tym, ile etapów jest po drodze.
Skan wewnątrzustny
Najkrótsza droga. Gabinet wysyła eksport ze skanera (najczęściej pliki STL lub PLY), a my od razu pracujemy na danych z jamy ustnej, bez odlewania modelu i bez ryzyka odkształcenia materiału wyciskowego. Skan sprawdza się przy koronach, mostach, licówkach i pracach na implantach, pod warunkiem że obejmuje cały potrzebny obszar i rejestrację zwarcia.
Gotowy projekt STL
Jeśli gabinet lub inne laboratorium ma już zaprojektowaną pracę, możemy zająć się samą produkcją: frezowaniem, drukiem, spiekaniem i wykończeniem. Wtedy oprócz pliku STL warto dołączyć pliki projektu z programu CAD - przy exocad jest to construction info, przy 3Shape pliki zlecenia. Dzięki nim widzimy parametry projektu, a nie tylko gotowy kształt.
Tradycyjny wycisk lub model
Gabinet, który nie skanuje, nie jest wykluczony z pracy cyfrowej. Wycisk odlewamy, model skanujemy skanerem laboratoryjnym 3Shape i dalej prowadzimy pracę cyfrowo, tak samo jak przy skanie. Warunek jest jeden: wycisk musi być dokładny, bez pęcherzy i odciągnięć w okolicy granicy preparacji, a do tego zabezpieczony przed odkształceniem w transporcie.
Co musi zawierać dobry skan?
Z punktu widzenia laboratorium najważniejsze są cztery elementy. Jeśli któregoś brakuje, wstrzymujemy projekt i dopytujemy, zanim zaczniemy produkcję - to oszczędza czas obu stronom.
- Wyraźna granica preparacji na całym obwodzie zęba, bez przysłonięcia dziąsłem, krwią czy śliną. Tam, gdzie granica jest niewidoczna, projekt opiera się na domysłach.
- Zęby sąsiednie i łuk przeciwstawny w zakresie pozwalającym ustawić punkty styczne i kontakty w zwarciu.
- Rejestracja zwarcia wykonana w pozycji, w której ma pracować odbudowa. Przy rozleglejszych pracach - także informacja o wysokości zwarcia.
- Dane o implantach przy pracach implantologicznych: poprawnie osadzone skanbody, system, średnica i rodzaj połączenia.
Lista kontrolna do zlecenia
Poniżej zestawienie tego, co warto dołączyć do zlecenia przy najczęstszych rodzajach prac. Im pełniejsza informacja na starcie, tym mniej pytań w trakcie.
| Rodzaj pracy | Dane | Dodatkowo |
|---|---|---|
| Korona, most | Skan lub wycisk po preparacji, łuk przeciwstawny, zwarcie | Kolor w skali VITA, preferowany materiał |
| Licówki | Skan lub wycisk, łuk przeciwstawny, zwarcie | Zdjęcia uśmiechu i z wzornikiem koloru, kolor zęba po preparacji |
| Praca na implantach | Skan ze skanbody lub wycisk z transferami, zwarcie | System, średnica, połączenie, typ retencji |
| Szyna zgryzowa | Skany obu łuków, rejestracja zwarcia | Rodzaj szyny, łuk, wytyczne dotyczące grubości |
| Szablon chirurgiczny | CBCT (DICOM), skan łuku | Plan implantacji, zestaw chirurgiczny |
Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć
Niewidoczna granica preparacji
Najczęstsza przyczyna dopytywania. Granicę warto odsłonić (np. nicią retrakcyjną) i zeskanować lub wycisnąć dopiero wtedy, gdy jest sucha i czytelna. Przy skanie dobrze jest obejrzeć ją w powiększeniu przed wysłaniem.
Zwarcie, które nie odpowiada rzeczywistości
Jeśli skan zwarcia obejmuje tylko jedną stronę albo pacjent zagryzł niepewnie, praca może wymagać korekt przy osadzaniu. Rejestracja po obu stronach łuku i kontrola, czy skany „siadają” na sobie poprawnie, rozwiązuje większość takich problemów.
Skanbody osadzone niedokładnie
Przy pracach na implantach skanbody wyznacza pozycję implantu w projekcie. Niedokręcone lub uszkodzone skanbody przenosi błąd na całą konstrukcję, a przy pracach na kilku implantach może uniemożliwić pasywne osadzenie. Przed skanem warto sprawdzić, czy jest prawidłowo dokręcone.
Brak informacji o systemie implantu
System, średnica i typ połączenia decydują o tym, jakie komponenty zamówimy. Bez nich projekt może być gotowy, ale produkcja stoi. Najprościej wpisać je w zleceniu albo dołączyć zdjęcie paszportu implantu.
Co dzieje się z danymi w laboratorium?
Po otrzymaniu zlecenia najpierw sprawdzamy kompletność danych: granice, zwarcie, przestrzeń dla materiału i informacje o implantach. Jeśli czegoś brakuje, odzywamy się przed rozpoczęciem projektu, a nie po wykonaniu pracy. Dopiero potem projektujemy w CAD, a rozwiązania wymagające decyzji - na przykład przebieg kanału śruby czy grubość licówki - przesyłamy do akceptacji.
Gotową pracę frezujemy lub drukujemy, spiekamy i wykańczamy, a przed wysyłką kontrolujemy na modelu: dopasowanie, punkty styczne i okluzję. Więcej o tym, jak prowadzimy poszczególne rodzaje prac, znajdziesz w zakładce Rozwiązania protetyczne, a orientacyjne ceny w cenniku.
Podsumowanie
- Skan wewnątrzustny to najkrótsza droga, ale wycisk lub model też pozwala pracować cyfrowo.
- Przy gotowym projekcie STL dołącz pliki projektu z programu CAD (np. construction info z exocad).
- Najważniejsze są czytelna granica preparacji, pełne zwarcie i - przy implantach - poprawne skanbody oraz dane systemu.
- Kompletne zlecenie na starcie skraca czas realizacji i ogranicza korekty przy osadzaniu.
Masz przypadek, przy którym nie wiesz, jakie dane przygotować? Napisz do nas - sprawdzimy pliki i doradzimy, zanim zaczniemy projekt.